Bugun neft ikki oylik eng past darajaga tushdi: Brent bir barrel uchun qariyb 91 dollar atrofida savdolanmoqda (chorshanba kuni 1,4% ga o‘sishdan so‘ng), WTI esa 85 dollarga yaqin. Shunga qaramay, Brent yil boshidan beri 50% dan ko‘proqqa oshgan. Eslatib o‘tamiz, Brent 30-oktabr kuni qariyb 116 dollarga cho‘qqiga chiqqan, 4-noyabrda 94,62 dollar, 6-noyabrda qariyb 100 dollar, 9-noyabrda esa qariyb 97 dollar atrofida bo‘lgan — demak, oktabrdagi eng yuqori ko‘rsatkichdan beri neft qiymatining beshdan bir qismidan ko‘prog‘ini yo‘qotdi.

Asosiy sabab — Yaqin Sharqdan kelayotgan oqimlarning tiklanishi. Saudi Arabia OPECga oktabr oyidagi ishlab chiqarishi 26% ga oshgani, so‘nggi yillardagi eng yuqori oylik ko‘rsatkichlardan biriga chiqqani haqida ma’lumot berdi, Iroq esa urush davridagi yangi rekord darajadagi ishlab chiqarish hajmini qayd etdi. Oktabr oxirida Fors ko‘rfazi orqali jo‘natmalar urushgacha bo‘lgan darajaning qariyb 80% ini tashkil qilgan bo‘lsa, hozir ular avvalgi me’yorga yaqinlashdi. Ishlab chiqarishning oshishi jismoniy bozorda allaqachon sezilmoqda: narxlar farqi zaiflashmoqda va talab cheklangan bir sharoitda ortiqcha taklifning ilk belgilari paydo bo‘lyapti.

Biroq bu tiklanish xavfsiz dengiz yo‘llariga emas, aylanma sxemalarga tayanmoqda. Saudi Arabia neftining bir qismini Fors bo‘g‘ozini chetlab o‘tish uchun East-West quvur liniyasi orqali Qizil dengizga yo‘naltirmoqda, shuningdek, tankerlar o‘rtasida dengizda yukni ko‘chirish amaliyoti qo‘llanilmoqda. Shuni ham ta’kidlash kerakki, 9 noyabr kuni ushbu quvur Medine yaqinida hujumga uchradi va Eronning tankerlarni nishonga olishi davom etmoqda. Shu bois ko‘plab ekspertlar tomonlar kelishuvdan hanuz uzoq ekan, bozorda geosiyosiy premyuma saqlanib qoladi, degan fikrda.

Muzokaralardagi siljish cheklangan, garchi mojaro biroz susaygandek tuyulsa-da. Eron mamlakatdan “bir gramm boyitilgan yadro materiali” ham olib chiqilmasligini ma’lum qildi, deb Al Mayadeen’ga Oliy milliy xavfsizlik kengashi kotibi Mohsen Rezaei aytgan — bu esa AQSh uchun muzokarolar bo‘yicha asosiy shartlardan biridir. Vashington va Tehron muzlatilgan aktivlar va AQShning dengiz blokadasi bo‘yicha ham turli pozitsiyalarga ega. Treyderlar demokratlarning oraliq saylovlardagi g‘alabasi mojaro yakunini yaqinlashtirishiga umid qilmoqda. 9 noyabr kuni Donald Trump yangi zarbalarga hojat yo‘qligini aytdi, Marco Rubio esa Eronning shartlarini qabul qilib bo‘lmas, deb atadi — ohang yumshagan bo‘lsa-da, pozitsiyalar hanuz keskin farq qiladi.

Dizel bozori esa mutlaqo teskari yo‘nalishda harakatlanmoqda. Ukraina dronlari yana Rossiya neftni qayta ishlash zavodlariga zarba berdi; Energy Aspects ma’lumotiga ko‘ra, oktabr oxiridan beri kamida yettita korxona nishonga olingan, bu hujumlardagi qisqa tanaffusni tugatib, global dizel tanqisligini yanada kuchaytirdi. Eslatib o‘tamiz, AQShning distillyat zaxiralari 2003 yildan beri ilk bor 100 million barrel darajasidan pastga tushdi, EIA esa chakana dizel narxini bir gallon uchun 5,03 dollar atrofida bo‘lishini prognoz qilmoqda. AQShning rasmiy zaxira ma’lumotlari bugun kechqurun e’lon qilinadi, IEA hisobotini esa juma kuni kutish mumkin.

Bularning barchasi xom neft va neft mahsulotlari yo‘nalishlari bir-biridan ajralayotganini anglatadi. Yaqin kunlarda Brent $90 darajasini sinab ko‘rishini kutaman, Eron bilan kelishuv bo‘lmaganda, pasayishdagi “pol” katta ehtimol bilan $85 atrofida shakllanadi, dizel esa xom neftga qaraganda sekinroq arzonlashadi. Narxlarning yuqoriga qaytishi muzokaralar barbod bo‘lishi, infratuzilmalarga yangi zarbalar yoki tankerlar hujumga uchrashi fonida yuz berishi mumkin; barqaror pasayish uchun esa Fors bo‘g‘ozining ochilishi rasman tasdiqlanishi va zaxiralarning o‘sishi talab etiladi.

Texnik tomondan, xaridorlar eng yaqin qarshilik darajasi bo‘lgan 87 dollarni zabt etishlari kerak. Shunda 89 dollarga yo‘naltirish mumkin bo‘ladi, ammo undan yuqoriga chiqish murakkab bo‘ladi. Eng uzoq maqsad esa 92 dollar. Narx tushganda, ayiqchilar 84 dollarni egallashga urinadilar; agar bunga erishsalar, diapazondan chiqish buqalarni jiddiy zararga uchratadi va neftni 81 dollar minimum darajasiga, undan keyin 78 dollarga tomon harakatlanish istiqboli bilan bosib ketadi.