Yevro sessiyani kichik qaytish bilan boshladi, biroq bosim ostida qolmoqda. Juma kungi AQSh mehnat bozori hisobotidan so‘ng dollarga talab kuchaydi, Yevropa statistikasi esa yevroning zaiflashuviga qo‘shimcha bosim qo‘shdi.
Avval AQShdan boshlasak, oktyabr oyida qishloq xo‘jaligidan tashqari bandlik 65 minglik kutilmalarga qarshi 165 mingga oshdi, sentabrda esa atigi 60 ming bo‘lgan edi. Ishsizlik darajasi 4,2% dan 4,1% gacha pasaydi. Oylik ish haqi o‘sishi 0,4% ni, yillik o‘sish esa prognoz qilingan 2,9% o‘rniga 3,1% ni tashkil etdi. Oldingi oylar ko‘rsatkichlari ham jami 84 mingga yuqoriga qarab qayta ko‘rib chiqildi. Ish haqi va bandlikning shunday jadal o‘sishi AQShda inflyatsiya hanuz baland darajada ekanini bildiradi va Federal Reserve uchun pul-kredit siyosatini yumshatishga deyarli asos qoldirmaydi. Bozor dekabr oyida stavka oshirilishini eng ehtimoliy ssenariy sifatida ko‘rmoqda. Shuni qayd etish kerakki, hozir Federal Reserve foiz stavkasi 3,75–4,00% darajasida, Yevropa Markaziy banki depozit stavkasi esa 2,50%. Aynan mana shu stavkalar farqi dollarga qo‘llab-quvvatlov beradi.
Yevropada esa vaziyat teskarisi. Yevro hududida chakana savdo sentabr oyida kutilgan 0,1% pasayish o‘rniga 0,7% ga kamaydi, bundan oldingi oyda esa biroz o‘sish kuzatilgan edi. Yillik o‘sish sur’ati 0,8% dan 0,4% gacha sekinlashdi. Energiya narxlarining yuqoriligi va taxminan 4,0% atrofidagi inflyatsiya uy xo‘jaliklari byudjetiga bosim qilayotgani sababli iste’molchilar kamroq sarf qilmoqda. Bu yevro uchun hamon muammo bo‘lib qolmoqda: iqtisodiyot sovib bormoqda, narxlar esa oshishda davom etyapti. ECB dekabrda yakuniy stavka oshirishi va uni 2,75% gacha yetkazishi kutilmoqda, biroq zaif makroiqtisodiy ma’lumotlar bundan keyingi qadamlar bo‘yicha shubha uyg‘otmoqda.
Yangi hafta bozor uchun yirik drayversiz boshlanmoqda. Bugun Germaniyaning sentabr oyi tashqi savdo balansi e’lon qilinadi. Bu ko‘rsatkich mamlakat eksporti va importi qiymati o‘rtasidagi farqni o‘lchaydi. Kutilayotgan aktiv saldo hajmi 18,1 mlrd yevroni tashkil etib, avvalgi oyda 19,5 mlrd va iyulda 21,3 mlrd bo‘lgan. Agar prognoz tasdiqlansa, savdo balansi uch oy ketma-ket qisqargan bo‘ladi. Eksportga kuchli tayangan Germaniya iqtisodiyoti uchun bu xavotirli signal. Yuqori energiya xarajatlari hamda Xitoy va Birlashgan Qirollikdagi sust talab sotuvlarga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu bilan birga moliya vazirlari va Eurogroup Bryusselda uchrashuv o‘tkazadi. Unda, odatda bu bosqichda qaror qabul qilinmaydigan bo‘lsa-da, Lagarde 7 fevral kuni lavozimni tark etgach ECB Prezidenti lavozimiga nomzodlar muhokama qilinadi. Yakuniy tanlov 26–27 noyabr kunlari yetakchilar sammitida kutilmoqda. Valyuta kursi uchun bu omil bozorga bevosita turtki beruvchi emas, ko‘proq fon omili hisoblanadi.
Yevrodan nimani kutish mumkin. AQSh statistikasi Yevropa ma’lumotlaridan ustun bo‘lib turgan ekan, barqaror tiklanish qiyin kechadi. Yuqoriga har qanday harakat ehtimol ko‘proq qisqa muddatli korreksiya bo‘ladi. Faqat kutilmaganda kuchli Germaniya ma’lumotlari yoki ECB vakillarining keskin (hawkish) bayonotlari yevroni qo‘llab-quvvatlashi mumkin, ammo hozircha bunday signallar yo‘q.
Momentum
Ushbu strategiya narxning «breakout»dan keyingi harakatining davom etishiga asoslanadi. «Breakout» narx ma’lum bir darajadan tashqariga chiqqan va u yerda mustahkamlanganida yuz beradi, ya’ni u darajadan yuqorida yoki pastda ushlanib turadi va ortga qaytib ketmaydi. Hozir narx ikki muhim daraja orasida diapazonda savdo qilinmoqda: yuqori chegarasi 1,1177 bo‘lib, undan 16 punkt narida, quyi chegarasi esa 1,1138 bo‘lib, u 23 punkt uzoqlikda. Narx shu oraliqda turgan ekan, aniq yo‘nalish yo‘q, shuning uchun yangi boshlovchilar keyingi harakatni oldindan taxmin qilishga urinmasdan kutishlari ma’qul.
Yuqoriga harakat uchun 1,1177 darajasi muhim. Agar yevro shu darajadan ishonchli tarzda yuqoriga chiqib, u yerda mustahkamlansa, bu xaridorlar ustunlikka erishganidan dalolat beradi. Shundan so‘ng yo‘l 1,1211 va keyin 1,1244 tomon ochiladi. Birinchi maqsad nisbatan yaqin, ikkinchisi esa ancha uzoq, narx yo‘lning yarmida to‘xtab qolishi yoki orqaga chekinishi mumkin. Bunday ssenariyga zaif AQSh statistikasi yoki kutilmaganda kuchli Yevropa ma’lumotlari kabi katalizator kerak bo‘ladi. Hozircha bunday omillar ko‘rinmayapti, shu bois yuqoriga harakat ehtimoli pastroq baholanmoqda. Bu ko‘proq uzoq pasayishdan keyingi qaytish harakatiga mos keladi, lekin trend o‘zgarishi deb bo‘lmaydi.
Pastga harakat uchun e’tibor 1,1138 darajasida jamlangan. Agar narx ushbu darajadan pastga tushib, u yerda mustahkamlansa, bu sotuvchilar hanuz nazoratni qo‘ldan boy bermaganini bildiradi. Keyingi maqsadlar 1,1108 va 1,1082. Hozircha asosiy ssenariy shu hisoblanadi. U kuchli AQSh bandlik hisobotlari, zaif Yevro hududi chakana savdosi va foiz stavkalari farqi bilan qo‘llab-quvvatlanmoqda. Bunga qarshi yagona omil — uzoq pasayishdan keyingi pauza ehtimoli, chunki juftlik allaqachon tungi savdolarda 1,1136 atrofidagi minimumlardan bir oz yuqoriga sakragan.
O‘rtacha qiymatga qaytish (Mean Reversion)
Bu strategiya mutlaqo teskarisi g‘oyaga asoslanadi. Ba’zan narx ma’lum darajadan yuqoriga yoki pastga chiqib ketadi, lekin u yerda ushlanib turolmaydi va tezda ortga qaytadi. Bu darajadan orqaga qaytish teskari harakati (reversal) deb ataladi va u breakout’dan shunisi bilan farq qiladiki, narx darajadan narigi tomonda konsolidatsiya qilmaydi. Faqat birinchi sinovga qarab turib, bu ikkisini bir-biridan farqlab bo‘lmaydi, shuning uchun yangi boshlovchilar shoshilib savdoga kirishmasliklari kerak. Buning o‘rniga, avval narx darajadan o‘tib ketsin, keyin esa yana qaytib, darajani teskari tomondan kesib o‘tishini kutish lozim.
Yuqori etalon daraja 1.1170, pastki daraja esa 1.1145. Yuqori daraja joriy narxdan atigi 9 punkt yuqorida, ya’ni juda yaqin. Agar narx 1.1170 gacha yetsa, impulsini yo‘qotsa va pastga burilsa, bu darajadan yuqoriga chiqqan harakatning muvaffaqiyatsiz bo‘lganini bildiradi va asosiy pasayish (bearish) ssenariysini qo‘llab-quvvatlaydi. 1.1145 darajasi esa 1.1138 darajasidagi breakout’dan 7 punkt yuqorida joylashgan. Agar narx 1.1145 gacha tushib, tezda yana uning ustiga qaytsa, bu ham darajadan pastga bo‘lgan muvaffaqiyatsiz harakatni ko‘rsatadi. Biroq, agar 1.1145 darajasi buzilib, undan keyin tezkor tiklanish ro‘y bermasa, kuzatish kerak bo‘lgan navbatdagi daraja 1.1138 bo‘ladi va bu yerda Momentum ssenariysi ishga tushadi. Shunday qilib, dastlabki reaksiya har ikkala darajada ham soxta bo‘lib chiqishi mumkin, shu sabab narx qanday rivojlanishini kutib ko‘rgan ma’qul.
