Bugun neft ikki kunlik pasayishdan so‘ng biroz qimmatlashdi. Brent haftaning dastlabki ikki savdo kunida 7% ga tushib ketganidan keyin hozir bir barreli $92 atrofida savdolanmoqda, WTI esa hanuz $87 dan pastda qolmoqda. Yil boshidan beri Brent hali ham 50% dan ko‘proqqa o‘sib turgan bo‘lsa-da, bozorda noyabr oyida keskin burilish yuz berdi. 30-oktabr kuni u qariyb olti oylik maksimumga yaqin, taxminan $116 atrofida turgan edi.

Qaytish tendensiyasi keskinlikning pasayishi va Fors ko‘rfazidan eksportning o‘sishi haqidagi umidlar bilan bog‘liq. Yaqin Sharqdan neft kemalarga uyushtirilgan hujumlarga qaramay oqishda davom etmoqda va mintaqaviy yetkazib berish hajmlari urushgacha bo‘lgan darajalarga yaqinlashyapti. Donald Tramp Eron bo‘yicha yangi zarbalar shart emasligini aytdi, holbuki 4-noyabrgacha ham u harakatga tayyor ekanini bildirgan edi; mintaqadagi keskinlik o‘choqlari muzokaralar sust kechayotganiga qaramay davom etmoqda. Ammo bozor asosiy savolga e’tibor qaratmoqda: Hurmuz bo‘g‘ozi ishonchli tarzda ochiq qoladimi? Istalgan kelishuv ko‘plab hal etilmagan masalalar bilan murakkab murosa bo‘lishi mumkin, biroq neft bozori uchun hal qiluvchi nuqta – bo‘g‘ozning qayta ochilishi.

Fizik bozor hanuz noaniqlik qo‘shmoqda. AQSh yo‘nalishini qisqa muddatga ko‘rsatgan, Rossiya dizel yoqilg‘isini olib ketayotgan tanker Nyu-York yaqinida yo‘nalishini o‘zgartirdi, bu esa Shimoliy Amerikaga yetkazib berishlar yuzasidan savollarni yuzaga keltirdi. Eslatib o‘tamiz, oktabr oyida Tramp Vladimir Putin bilan yonilg‘i yetkazib berish bo‘yicha kelishuv tuzgan edi, demokratlar esa bu bitimni tanqid qilgan. American Petroleum Institute ma’lumotlariga ko‘ra, AQSh xom neft zaxiralari bir hafta davomida 9 million barrelga oshdi, bundan oldingi haftada esa 5,3 million barrelga kamaygan edi (API ma’lumotlari), rasmiy ko‘rsatkichlarda o‘shanda 0,9 million barrel kamayish qayd etilgan. Dizelni ham o‘z ichiga olgan distillyat zaxiralari 2003-yildan beri ilk bor 100 million barreldan pastga tushgach, 1,5 million barrelga ko‘tarildi.

Arzonroq neft importyorlarga foyda keltiradi va Federal Reserve uchun inflyatsiyaga qarshi kurashishni yengillashtiradi, eksportyorlar esa zarar ko‘radi; bu ta’sir oktyabrdagi allaqachon yuqori ko‘rsatkich emas, balki noyabr CPI ma’lumotlarida aks etadi. US Energy Information Administration 2027-yil narx prognozlarini oshirdi: chakana benzin o‘rtacha bir gallon uchun 3,73 dollar, dizel 5,03 dollar bo‘lishi kutilmoqda, shu bilan birga global yoqilg‘i tanqisligi xavfi haqida ogohlantirdi. Taqqoslash uchun, AQShda benzin noyabr boshlarida taxminan har gallon uchun 4,12 dollarni tashkil etgan. AQSh xom neft qazib chiqarish prognozi esa kuniga qariyb 14,3 million barrel darajasida qolmoqda.

Mening fikrimcha, Fors ko‘rfazi ta’minoti urushgacha bo‘lgan darajalarga yaqinlashar ekan, neftga tushish bosimi saqlanib qoladi va Brent uchun 90 dollarlik darajani sinab ko‘rish 100 dollarga qaytishdan ko‘ra ehtimolroq. Bozor, ehtimol, faqat Eron bilan kelishuvga erishilgandagina 90 dollardan past darajada barqaror ushlanib turishi mumkin; bunday kelishuv bo‘lmasa, global past zaxiralar va neft mahsulotlari tanqisligi pasayish uchun chegarani belgilaydi. Muzokaralarning to‘xtab qolishi yoki mintaqaviy infratuzilmaga yangi zarbalar narxlarni yuqoriga itarishi mumkin. Yaqin muddatda e’tibor berishga arziydigan omillar: payshanba kuni e’lon qilinadigan AQShning rasmiy zaxira ma’lumotlari, bugungi OPEC hisobotlari va 13-noyabrda chiqadigan IEA hisobotidir.

Texnik jihatdan, xaridorlar eng yaqin $87 darajasidagi qarshilikni yengib o‘tishi kerak. Shunda $89 darajasiga maqsad shakllanadi, undan yuqoriga chiqish esa murakkab bo‘ladi. Eng uzoq maqsad sifatida $92 atrofidagi hudud ko‘rilmoqda. Pasayish sodir bo‘lsa, ayiqchilar $84 darajasi ustidan nazoratni qo‘lga kiritishga urinadi. Agar bunga erishsalar, diapazondan chiqish boqiyalar uchun jiddiy zarba bo‘ladi va neft narxini $81 darajasigacha tushiradi hamda $78 tomon harakatlanish ehtimolini kuchaytiradi.