Yuqori iste’mol inflyatsiyasi sharoitida, AQSh Federal Rezerv tizimi (Fed) vakillarining hawkish bayonotlari AQSh valyutasini qo‘llab-quvvatladi. Dollar indeksi 102 hududiga qaytib, ikki haftalik maksimumni yangiladi, EUR/USD esa 1,11 atrofida mustahkamlandi, 1,1260 darajasidagi qarshilikni yorib o‘tish urinishining muvaffaqiyatsiz yakunlanishidan so‘ng. Garchi juftlik hanuz keng 1,1130–1,1260 narx diapazonida savdo qilayotgan bo‘lsa-da, mening nazarimda, treyderlar orasida ayiqona kayfiyat ustunlik qilmoqda. Umuman olganda, EUR/USD xaridorlari asosan AQSh–Eron muzokaralarida diplomatik siljish yuz berishiga umid qilishlari mumkin, chunki qolgan barcha fundamental omillar hozircha dollar foydasiga ishlamoqda.
Kecha e’lon qilingan CPI hisobotining ko‘rsatkichlari o‘tgan juma kuni chiqqan oktyabr oyidagi yetarli darajada kuchli nonfarm payrolls ma’lumotlari bilan yaxshi mos keldi. Ushbu hisobotlar AQSh iqtisodiyoti yetarlicha ishonchli sur’atda o‘sayotganini, mehnat bozori barqarorligini saqlab turganini va inflyatsion bosim hanuz yuqori ekanini ko‘rsatadi. Shunday sharoitda Federal rezerv tizimi vakillarining ancha “hawkish” izohlari yangradi va bu dollar buqalari uchun ma’qul bo‘ldi.
Masalan, Dallas Fed prezidenti Lorie Logan kecha “kamida yana ikki marta siyosiy stavkani oshirish”, jami 50 bazis punktga ko‘tarish zarurligini aytdi. Uning bahosiga ko‘ra, hozirgi stavka moliyaviy shart-sharoitlarni me’yordan biroz cheklovchi darajaga olib chiqadigan darajadan kamida 50 bazis punkt pastda turibdi. Bundan tashqari, u Fed “kuzga qaraganda qishda tezroq harakat qilishi” mumkinligini ta’kidladi.
Eslatib o‘tish lozimki, sentabrdagi stavka oshirilishidan so‘ng Fed oktyabr oyida pauza qilib, “kuzatib turish” pozitsiyasini egallagan edi. Endi Logan amalda oshirishlar va pauzalarni navbatma-navbat qo‘llashdan voz kechib, ketma-ketroq qat’iylashtirish foydasiga chiqish ehtimolini bildirayotganga o‘xshaydi.
Yana bir muhim jihatni alohida qayd etish kerak. Logan yuqori inflyatsiya muammosi Yaqin Sharqdagi mojarodan kelib chiqqan energiya ta’minoti uzilishlari bilan cheklanib qolmaganini ta’kidladi. Masalan, Yaqin Sharqdagi urushga ancha kamroq bog‘liq bo‘lgan xizmatlar sektorida ham narxlar oshishda davom etmoqda. Bu esa, hatto neft narxining sezilarli pasayishi o‘zi bilan inflyatsiyaning maqsad darajasiga qaytishini kafolatlamasligini anglatadi. Dallas Fed prezidentining fikricha, pul-kredit siyosati hanuz rag‘batlantiruvchi darajada qolmoqda va narxlar bosimini oziqlantirishda davom etmoqda, inflyatsiya uzoq vaqt yuqori darajada turgani sayin korxonalar va iste’molchilar orasida inflyatsion kutilmalar mustahkamlanib qolish xavfi ortadi.
Logan Fedning “hawkish” signal bergan yagona vakili emas edi. Masalan, Fed a’zosi Christopher Waller buni yanada uzoqroqqa olib chiqib, regulyator dekabr oyida 50 bazis punktga oshirishni ko‘rib chiqishi mumkin bo‘lgan shartni ham aniq aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bunday ssenariy “oktyabr oyida yadro CPI oylik hisobda 0,3% yoki undan ko‘proq oshsa” dolzarb bo‘ladi. Qiziq tomoni shundaki, u bu bayonotni oktyabr CPI e’lon qilinishidan atigi bir necha soat oldin aytgan edi. Ma’lumki, sarlavhali CPI oktyabrda prognoz qilingan +0,3% o‘rniga 0,4% m/m ga oshdi. Yadro CPI esa, tahlilchilarning aksariyati 0,2% gacha sekinlashishni kutganiga qaramay, ketma-ket uchinchi oy 0,3% ko‘rsatkichini qayd etdi. Ko‘rib turganimizdek, Waller tilga olgan “shart” – yanada agressiv stavka oshirish uchun – bajarildi. Endi savol: boshqa Fed vakillari ham dekabr yig‘ilishida bunday qat’iy qadamni qo‘llab-quvvatlaydimi?
CME FedWatch vositasiga ko‘ra, dekabr oyida 25 bazis punktga stavka oshirilishi ehtimoli qariyb 85% atrofida, 50 bazis punktga nisbatan agressivroq qat’iylashtirish ehtimoli esa taxminan 15% ga teng. Shu bilan birga, yanvarda (dekabrda shunday harakat qilingani taxmin qilinsa) yana bir 25 bazis punktga oshirish ehtimoli allaqachon 50% dan oshgan.
Amerika valyutasi uchun hozir muhim omil – dekabrdagi qarorning o‘zi emas, chunki u allaqachon ko‘p jihatdan narxlarga kiritib bo‘lingan, balki Fed siyosatining keyingi trayektoriyasi. Bozor regulyator qat’iylashtirish sikli doirasida qanchalik agressiv harakat qilishini va oxir-oqibat qaysi darajada to‘xtashini aniqlashga urinmoqda. Fed dekabrda standart 25 bazis punktlik oshirish bilan cheklansa ham (hozircha eng ehtimolli ssenariy shunday), bozor yanvar yoki martda qo‘shimcha qadamlar kutish bilan yashashda davom etadi.
Barqaror inflyatsion bosim va Fed vakillarining hawkish ritorikasi kombinatsiyasi dollarga yordam bermoqda, bu esa EUR/USD juftligini shakllangan 1,1130–1,1260 diapazonining quyi chegarasi tomon itardi.
Diqqatga sazovor tomoni shundaki, bu safar Donald Trampning murosaga moyil signalari ham vaziyatni o‘zgartira olmadi. AQSh prezidenti Qatar bosh vaziri bilan uchrashuvdan so‘ng yana Eron bilan urushni tugatish yo‘lidagi siljishlar haqida gapirdi. Biroq bozor bu ritorikadan ta’sirlanmadi. Ehtimol, bunga Tehronning butunlay qarama-qarshi signal bergani sabab bo‘lgandir. Xususan, Eron Oliy milliy xavfsizlik kengashi kotibi Mohsen Rezaei Vashingtonni “go‘yoki muzokaralar olib borilayotgani haqidagi to‘qima gaplarni tarqatishni to‘xtatishga” chaqirdi.
Bunday ziddiyatli bayonotlar treyderlarni Oq uy diplomatik optimizmini ehtiyotkorroq qabul qilishga majbur qilmoqda. De-fakto, tez orada tinchlik bitimi tuzilishi haqidagi barcha gaplar aniq, o‘zaro tasdiqlangan kelishuvlar bilan mustahkamlanmagan; ya’ni, hozircha gaplar faqat gapligicha qolmoqda.
Shunday qilib, joriy fundamental fon EUR/USD juftligi uchun keyingi pasayishni qo‘llab-quvvatlamoqda. Shu bilan birga, sotuvchilar hanuz kundalik timeframe’da quyi Bollinger chizig‘iga to‘g‘ri keladigan 1,1130 atrofidagi muhim qo‘llab-quvvatlash darajasidan o‘tib ketishlari kerak bo‘ladi. Yana ta’kidlash joizki, juftlik olti hafta ketma-ket keng 1,1130–1,1260 koridori ichida savdolanib keldi va shu vaqt ichida ayiqchilar quyi chegaradan pastda yopilish va u yerda mustahkamlanishga erisha olishmadi. Shuning uchun EUR/USD bo‘yicha qisqa pozitsiyalarni ochish maqsadga muvofiq – yoki maqsad 1,1130 darajasi bo‘lsa (narx bo‘yicha yetarli “zaxira” bo‘lsa), yoki ushbu daraja ishonchli ravishda yorib o‘tilgach va uning ostida yopilish qayd etilgach. Bevosita qo‘llab-quvvatlash darajasining o‘zida “short”ga kirish xavfliroq, chunki dollarning fundamental ustunligi hanuz uzoq davom etayotgan keng diapazonli yassi harakatning yakunlanishini anglatmaydi.
